دکل های برق

[setayesh]

خطوط انتقال نیرو
در شبكه‌هاي برق‌رساني براي انتقال انرژي توليدي نيروگاه‌ها به مراكز مصرف، ايجاد ارتباط بين استان‌ها يا مراكز مهم مصرف با هدف افزايش قابليت اطمينان برق‌رساني از خطوط انتقال نيرو استفاده مي‌شود.


مفاهیم اولیه

ولتاژ دكلها
قطر سیمهای انتقال دهنده جريان برق (سيم هادي) و حداقل فاصله‎ی مجاز آن تا زمین به ولتاژ الکتریکی این سیمها بستگی دارد. بنابراین بزرگی و قدرت دکل با ولتاژ سیمهای هادی رابطه دارد. این ولتاژها معمولا 20، 33، 63، 132، 230، 400 كيلوولت مي باشند كه براساس اين نوع ولتاژها ابعاد سازه تغيير مي كند و مواد مصرفي نيز به تبع اين تغييرات داراي تنوع مي‌شود. دکلهای 20 کیلوولت کوچکترین دکلها و دکلهای 400 کیلوولت بزرگترین و سنگین‎ترین دکلها هستند. بعضی از دکلها مدارهایی با ولتاژهای مختلف دارند، مثلا دو مدار 230 و دو مدار 63 روی یک دکل قرار دارد.

فاز
فاز معمولا عبارت است از یک سیم هادی که جریانی مشخص را عبور می‎دهد. گاهی جهت عبور دادن جریانهای با شدت بالا،

باندل
برای افزایش سطح مقطع هادی، به جای یک سیم، از دسته‎ای از سیمها استفاده می‎شود که به آنها باندل گفته می‎شود.

فِلَش
فلش به شكم داده‌گي خط مي‌گويند.

اسپن
اسپن فاصله بين دو دكل متوالي است.

انواع دکلها از نظر ظاهری

دکلهای انتقال نیرو به دو دسته‎ی دکلهای مشبک (لتیس=Lattice) و دکلهای تلسکوپی (تک پایه) تقسیم می‎شوند. دکلهای لتیس بزرگتر، قوی‎تر و ارزان‎تر هستند. دکلهای تلسکوپی زیباتر هستند و جای کمتری می‎گیرند و در وسط بلوارها قابل نصب می‌باشند.

نمایی از یک دکل مشبک

پایه‌های روشنایی تلسکوپی

نمایی از یک پایه‌ی روشنایی تلسکوپی (telescopic light tower) را در شکل زیر می‌توانید مشاهده کنید:

پایه‌ی روشنایی تلسکوپی

به این پایه‌ها، برج یا دکل هم می‌گویند.
برج‌های روشنایی، معمولا برای روشنایی محوطه‌های بزرگ مانند استادیوم‌ها، پارک‌ها، بوستان‌ها، تفرجگاه‌ها، میادین، خیابان‌ها، محوطه‌ی ساختمان‌هایی نظیر بیمارستان‌ها، ساختمان‌های دولتی و کارخانجات و شرکت‌ها، میادین، فرودگاه‌ها، استادیوم‌ها، پایانه‌ها، تقاطع‌ها ، پل‌ها و … استفاده می‌شوند.
تکنولوژی چندان پیچیده‌ای ندارند و شرکت‌های داخلی می‌توانند برابر استانداردها نمونه‌های مختلف آن را تولید کنند.
پخش نور گسترده و یكنواخت، بدون خیرگی، به سبب ارتفاع زیاد برج‌ها، از مزایای آنهاست.

گاهاً روی این پایه‌ها از سیستم مكانیزه فرود و صعودِ سبدِ پروژکتور استفاده می‌شود که به وسیله‌ی آن می‌توان پروژکتورها را بالا و پایین برد و این تکنولوژی، سرویس و نگهداری برج را آسان و ارزان می‌نماید، زیرا برای تعمیر و نظافت پروژکتور و یا تعویض لامپ‌ها، دیگر نیاز به جرثقیل نبوده و تعمیرکار به آسانی می تواند به کمک سیستم کنترلِ میکروپروسسوریِ نصب شده در داخلِ بدنه‌ی برجِ روشنایی (نورانی)، اقدام به تعویض لامپ‌ها و یا تعمیر پروژکتورها نماید.

ارتفاع این برج‌ها می‌تواند بسته به کاربرد آنها متفاوت باشد، ارتفاع‌های ۱۲ تا ۳۰ متر بیشتر رایج است.

بدنه‌ی اصلی برج، به صورت هرمِ ناقص، با توجه به ارتفاع، ۶، ۸، ۱۲، ۱۴ و ۱۶ وجهی ساخته می‌شود و به ترتیب قطر بدنه از بالا به پایین تغیر می‌نماید. پوشش بدنه گالوانیزه است.

تعداد پروژكتورهای قابل نصب روی برج روشنایی تلسکوپی از ۴، ۶، ۸، ۱۲، ۱۶، ۲۴ تا ۳۰ دستگاه متغیر بوده و می‌توان از انواع پروژكتورهای روشناییِ ۱×۴۰۰ وات، ۲×۴۰۰ وات، ۱×۱۰۰۰ وات و ۲×۱۰۰۰ وات استفاده نمود.

گاهی سیستم‌های كنترل و فرمان، مدارهای حفاظتی و… در تابلویی مجزا در داخل بدنه‌ی برج‌های روشنایی تلسکوپی نصب می‌شود که موجب ایمنی بیشتر و اشغال فضای کمتر می‌گردد.

برای اینکه وسایل پرنده، مانند هواپیما و هلیكوپتر، بتوانند برج را ببینند، در بالای برج یک چراغ اعلام خطر نصب می‌شود.

نصب میله‌ی برقگیر در نوک برج، اجزای الكتریكی و الکترونیکی برج را در برابر صاعقه، رعد و برق و ابرهای باردار محافظت می نماید.

در برخی برج‌های نوریِ تلسکوپی، سیستم صعود و فرود سبد پروژکتور به گونه‌ای طراحی می‌گردد و از قطعاتی استفاده می‌گردد كه از ایمنی و حفاظت بالایی برخوردار باشند. مانند استفاده از موتور گیربكس دوبل، مدار كنترل و فرمان مناسب با قطعات مرغوب، سیستم قفل اینتر لاک اتوماتیک و… .

دکل‌های تلسکوپی متحرک (سیار) برای مقاصد نظامی و امدادرسانی و مخابراتی کاربرد دارند که این مدل از دکل‌ها نیز در ایران تولید می‌شود.

انواع دکلهای انتقال نیرو از نظر کاربرد

دكلهاي آویزی (Suspension Towers):

هر گاه مسیر خط انتقال نیرو مستقیم باشد و یا انحرافات ناچیزی داشته باشد از دکلهای آویزی استفاده می‎گردد. به اين نوع دكلها بدليل قرار گرفتن در مسير مستقيم، دكلهاي عبوری (Tangent) نيز گفته مي‌شود.
دكلهاي زاويه (Tension Towers):

گاهي اوقات لازم است مسیر خط به چپ یا راست منحرف گردد. به عنوان مثال اگر در مسير كوهستاني برج‌گذاري انجام شود، مسير داراي پيچ و خم مي‌باشد كه در آنجا مجبوريم مسيرها را بصورت خطوط شكسته به هم متصل كنيم. در نقطه‎ی انحراف از دكل‌هاي زاويه استفاده مي شود. این دکلها از لحاظ بارگذاري و آهن‌آلات مصرفي نسبت به دكلهاي ميان مسيری (Suspension) سنگين‌تر مي‌باشند.

لازم به ذكر است، دكلهاي انتهايی (Terminal Tower) كه در انتهای خط انتقال يا مناطق خاص استفاده مي‌گردد بدليل تحمل نيروهاي يكطرفه، از نوع دكلهاي كششي (Tension Towers) با بيشترين زاويه مي‌باشند.

دکل‌های انتقال برق تلسکوپی

دکل تلسکوپی انتقال برق

ساختار دکل‌های برق تلسکوپی، شبیه پایه‌های روشنایی تلسکوپی است.
نمونه‌ای از این دکل‌ها در یک خط چهار مداره‌ی ۱۳۲ کیلوولت، برای نخستین بار در سال ۱۳۸۶ در خوزستان استفاده شد.

مزیت این دکل‌ها به دکل‌های مشبکِ خرپایی محیطی، اِشغال فضای بسیار کمتر است. به طوری که یک دکل تلسکوپی برای خط انتقال ۴۰۰ کیلولت، با ارتفاع ۵۰ متر، برای استقرار تنها به ۳ متر مربع فضا نیاز دارد، اما یک دکل خرپایی مشابه، نیاز به ۱۲۵ متر مربع فضا خواهد داشت.

این ویژگی دکل‌های تلسکوپی باعث می‌شود در شهرها، که فضا کمتر و قیمت زمین بسیار بیشتر است، دکل‌های تلسکوپی گزینه‌ی اول برای خطوط انتقال نیروی درون شهری باشند.

دکل انتقال نیروی تلسکوپی

معایب دکل‌های تلسکوپی

از معایب این دکل‌های تلسکوپی به بد منظر بودن آنها اشاره شده است. این مورد مخصوصا در مورد دکل‌های انتقال نیرو مطرح است تا دکل‌های روشنایی.
مشکل اصلی مردم با این دکل‌های تلسکوپی انتقال نیرو، از باب شایعاتی است که در مورد احتمال بیماری و سرطان‌زا بودن پایه‌های برق فشار قوی مطرح می‌شود. اصولا مردم دوست ندارند یک دکل فشارقوی برق از وسط کوچه‌شان عبور کند.
در مورد دکل‌های روشنایی فشارقوی، با توجه به اینکه ولتاژ این دکل‌ها چندان بالا نیست، نگرانی‌های مردم احتمالا بیشتر از جانب تکنولوژی لامپ‌ها و نورافکن‌هایی است که در این دکل‌ها به کار می‌رود. این احتمال وجود دارد که بر اثر حرارت زیاد این لامپ‌ها، اشعه‌ی ماورا بنفش تولید شده بیش از حد مجاز باشد و در برای کسانی که طولانی مدت در معرض تابش آنها قرار گیرند خطرآفرین شود.